مورد: اول | قبلى | بعدى | آخر | فهرست عناوين | ليست كتابها
ج - ميت چگونه غسل داده مى‏شود؟
احاديث شريف:
1 - امام صادق‏عليه السلام در حديثى فرمود:
"غسل جنابت واجب است" تا اينكه فرمود: "غسل ميت هم‏واجب است"(99).
2 - محمد بن سنان مى‏گويد، كه امام رضاعليه السلام در جواب مسأله‏اى‏به او نوشت:
"علّة غسل الميت أنّه يغسّل لأنّه يطهر وينظف من أدناس أمراضه وماأصابه من صنوف علله لأنّه يلقى الملائكة ويباشر أهل الآخرة فيستحب‏إذا ورد على اللَّه عزّ وجلّ ولقي أهل الطهارة ويماسّونه ويماسّهم أن يكون‏طاهراً نظيفاً متوجّهاً به إلى اللَّه عزوجل ليطلب وجهه وليشفع له، وعلّةاُخرى أنّه يخرج منه المني الذي منه خُلق فيجنب فيكون غسله له"(100).
"علت غسل ميت دو چيز است اول - اينكه از آلودگيهاى بيماريهاپاك و تميز شود زيرا او فرشتگان را ملاقات مى‏كند و با اهل آخرت‏تماس مى‏گيرد پس وقتى كه نزد خدا وارد مى‏شود و با اهل طهارت‏وافراد پاك ديدار و ملاقات مى‏كند، مستحب است كه پاك و پاكيزه‏باشد و در حالت پاكى توجه به خداوند پيدا كند تا براى او شفاعت‏شود. دوم - اينكه از ميت منى خارج مى‏شود، منى اى كه از آن آفريده‏شده است پس ميّت جنب است و غسل او براى جنابت است."
3 - يونس از ائمه‏عليهم السلام نقل كرده است:
"وقتى خواستى ميت را غسل بدهى پس او را در محل غسل، روبه قبله قرار بده ، اگر پيراهن بر تن او است دستش را از آن بيرون كن‏وپيراهن را جمع كن و روى عورت او تا بالاى زانو بگذار و اگر پيراهن‏ندارد پارچه‏اى روى عورتش بينداز و بعد سدر را داخل طشت آب‏بريز و با دست به هم بزن تا كف كند. سپس كف را در ظرفى جدا كن‏وبقيه را هم در ظرف آب بريز، بعد هر دو دست ميت را تا ميانه‏ساعد بشوى همانطور كه انسان از جنابت دستش را مى‏شويد. سپس‏عورت ميت را بشوى و پاك كن، و بعد سر او را با كف سدر بشوى‏وكوشش كن كه آب داخل بينى و گوش او نشود. سپس او را به پهلوى‏چپ بخوابان و از ميانه سر تا كف پاها سه بار آب بريز و بدنش را باملايمت بمال. همچنين پشت و شكمش را، بعد به پهلوى راست‏بخوابان و همان عمل را تكرار نما. سپس آن آب را از ظرف خالى كن‏و ظرف را با آب خالص بشوى و دستانت را نيز تا آرنج بشوى و بعددر ظرف آب بريز و چند دانه كافور نيز بريز و مانند بار اول عمل كن.در ابتدا دستان و بعد عورتش را بشوى و بر شكمش با ملايمت دست‏بكش اگر چيزى از آن خارج شد، پاك كن و سپس سر او را بشوى وبعد به پهلوى چپ بخوابان و طرف راستش را از پشت و رو بشوى وبعد هم به پهلوى راست بخوابان و طرف چپش را مانند طرف راست‏بشوى.
سپس دستان خود را تا آرنج و ظرف را بشوى و با آب خالص پركن و ميت را با آب خالص مانند بار اول و بار دوم بشوى بعد با يك‏پارچه پاك خشكش كن و روى پنبه مقدارى حَنوط )كافور( بگذار وآن را در فرج او اعم از قبُل و دُبر )جلو و عقب( قرار بده و مقعد او رابا پنبه پر كن تا چيزى خارج نشود. و بعد پارچه درازى را با پهناى يك‏وجب به كشاله ران ميت ببند و هر دوران را به همديگر بچسبان و باپارچه بپيچ و سر آن را از زير پاها به طرف راست ميت بيرون كرده‏ودر محلى كه پارچه را پيچيده‏اى فرو كن و اين پارچه بايد بلند باشدتا ران‏هاى ميت را از كشاله ران تا زانوهاى او محكم بپيچد.(101)"
4 - از امام باقرعليه السلام نقل شده است:
"إنّ رجلاً سأل أبا جعفرعليه السلام عن الميّت لِمَ يغسّل غسل الجنابة؟ قال:إذا خرجت الروح من البدن خرجت النطفة التي خُلق منها بعينها منه‏كائناً ما كان، صغيراً أو كبيراً، ذكراً أو اُنثى، فلذلك يغسّل غسل‏الجنابة"(102).
"مردى از امام باقرعليه السلام پرسيد از اينكه چرا ميت به غسل جنابت‏غسل داده مى‏شود؟ امام فرمود: وقتى روح از بدن خارج شد،نطفه‏اى كه ميت از آن خلق شده هم عيناً از بدن خارج مى‏شود، چه‏ميت صغير باشد يا كبير، مذكر باشد يا مؤنث و لذا غسل جنابت داده‏مى‏شود."
5 - امام صادق‏عليه السلام فرمود:
"وإذا وجّهت الميّت للقبلة فاستقبل بوجهه القبله ولا تجعله معترضاًكما يجعل الناس"(103).
"وقتى ميت را رو به قبله كردى بايد روى او را به طرف قبله قراردهى و با پهناى بدن به سمت قبله قرار نده آنطور كه بعضى از مردم‏چنين ميكنند."
6 - عبداللَّه بن عبيد مى‏گويد:
"سألت أبا عبداللَّه عن غسل الميّت قال: تطرح عليه خرقة ثمّ يُغسل‏فرجه ويُوضّأ وضوء الصلاة ثمّ يغسل رأسه بالسدر والأشنان ثمّ بالماءوالكافور ثمّ بالماء القراح يطرح فيه سبع ورقات صحاح من ورق السدرفي الماء"(104).
"از امام صادق‏عليه السلام درباره غسل ميت، پرسيدم آن حضرت‏فرمود: بر روى ميت پارچه‏اى را مى‏اندازى و بعد عورت او را شسته‏و به مانند وضوى نماز، وضو داده ميشود، سپس سر او با سدرواشنان(105) و بعد با آب و كافور و بعد هم با آب خالص شسته شود و درآب، هفت برگ سالم سدر قرار داده شود."
7 - امام باقرعليه السلام فرمود:
"أيّما مؤمن غسّل مؤمناً فقال إذا قلبه: اللّهمّ إنّ هذا بدن عبدك‏المؤمن قد أخرجت روحه منه وفرّقت بينهما فعفوك عفوك عفوك، إلّاغفر اللَّه له ذنب سنة إلّا الكبائر"(106).
"هر مؤمنى كه مؤمنى را غسل بدهد و در هنگام پهلو دادن اوبگويد )اللهم ان هذا بدن عبدك المؤمن قد اخرجت روحه منه‏وفرقت بينهما فعفوك عفوك عفوك( خداوند گناهان يكسال او - جزگناهان كبيره - را مى‏بخشد."
8 - امام باقرعليه السلام فرمود:
"من غسّل ميّتاً فأدى فيه الأمانة غفر له. قلت: وكيف يؤدي فيه‏الأمانة؟ قال: لا يخبر بما يرى )رأى("(107).
"كسى كه ميتى را غسل بدهد و امانت را رعايت كند خداوند او رامى‏آمرزد. گفتم: چگونه امانت را رعايت كند؟ فرمود: آنچه را در بدن‏ميت ديده است به ديگران خبر ندهد."
9 - محمد بن على بن الحسين‏عليه السلام مى‏گويد:
"قال الإمام الصادق‏عليه السلام: من غسّل ميّتاً فستر وكتم خرج من الذنوب‏كيوم ولدته اُمّه"(108).
"امام صادق‏عليه السلام فرمود: كسى كه ميتى را غسل داده و مخفى‏وكتمان كرده است، از گناهان به مانند روزى كه از مادر زاده شده پاك‏مى‏گردد."
10 - حمران بن اعين مى‏گويد:
"قال أبو عبداللَّه‏عليه السلام: إذا غسّلتم الميت منكم فارفقوا به ولا تعصروه‏ولا تغمزوا له مفصلاً"(109).
"امام صادق‏عليه السلام فرمود: وقتى ميت خود را غسل داديد، با رفق‏وملاطفت بشوييد و فشار ندهيد و هيچ يك از مفاصل او را به زورراست نكنيد."
11 - زراره مى‏گويد:
"قال أبو جعفرعليه السلام: "لا يسخّن الماء للميّت"(110).
"امام باقرعليه السلام فرمود: براى غسل ميت نبايد آب گرم شود."
12 - امام صادق‏عليه السلام فرمود:
"لا يمسّ عن الميّت شعر ولا ظفر وإن سقط منه شي‏ء فاجعله في‏كفنه"(111).
"موى و ناخن ميت گرفته نمى‏شود و اگر چيزى از بدن ميت بيفتدآن را در كفن او بگذار."
13 - سماعه از امام صادق‏عليه السلام نقل مى‏كند:
"سألته عن السقط إذا استوت خلقته بجب عليه الغسل واللحدوالكفن؟ قال: نعم، كلّ ذلك يجب عليه إذا استوى"(112).
"از آن حضرت درباره بچه سقط شده پرسيدم كه اگر خلقت اوكامل بود آيا غسل و كفن و دفن او واجب است؟ فرمود: بلى، اينهاواجب است در صورتى كه خلقت او كامل شده باشد."
14 - ابن ابوحمزه از امام ابوالحسن‏عليه السلام درباره شخص محرم)كسيكه احرام حجّ يا عمره پوشيده( كه مرده است پرسيده، امام درجواب فرمود:
"يغسّل ويكفّن ويغطّى وجهه ولا يحنّط ولا يمسّ شيئاً من الطيب"(113).
"غسل و كفن مى‏شود، صورت او را بپوشانند ولى حنوط داده‏نمى‏شود و بوى خوش به بدن او نرسد."
15 - سماعه مى‏گويد:
"از امام پرسيدم كه مُحرِم اگر بميرد چه ميشود؟ فرمود: غسل‏داده شود و بعد با همه جامه‏هاى كفن، تكفين شود و صورت او رابپوشانند و همانند شخص مُحلِّ )كه در حال احرام نيست( با او رفتارشود جز اينكه بوى خوش به بدن او نرسد.(114)"
16 - زيد بن على، از پدرانش، از على‏صلى الله عليه وآله روايت مى‏كند:
"گروهى نزد رسول خداصلى الله عليه وآله آمدند و گفتند، يا رسول اللَّه! رفيق ماكه مبتلا به آبله بود فوت كرده است، اگر او را غسل بدهيم، بدنش‏متلاشى مى‏شود؟ حضرت فرمود: تيمم بدهيد.(115)"
تفصيل احكام:
1 - ميت با سه نوع آب غسل داده ميشود، اول با آب سدر، بعدبا آب كافور و سپس با آب خالص و رعايت ترتيب مذكور لازم‏است.
2 - غسل ميت مانند غسل جنابت است، از سر شروع مى‏شود و بعدطرف راست و بعد هم طرف چپ شسته مى‏شود و احوط آن‏است كه به صورت ارتماسى غسل داده نشود و احتياط مستحب‏آن است كه همه بدن ميت قبل از شروع غسل دادن، از نجاسات‏تطهير شود، ولى تطهير هر عضو بدن ميت قبل از غُسل دادن آن،واجب است.
3 - سدر و كافور به اندازه‏اى در آب ريخته شود كه آب سدر يا كافورناميده شود و آب هم از مطلق بودن خارج نگردد )يعنى آب‏مضاف نشود(.
4 - در هر سه غسل، آب به اندازه‏اى كه همه اعضاى بدن را فرا گيرد،كفايت مى‏كند و روايت شده كه پيامبر اسلام‏صلى الله عليه وآله به حضرت‏على‏عليه السلام وصيت كرده بود كه حضرت را با شش مشك آب، غسل‏بدهند.
5 - اگر دست‏يابى به سدر يا كافور مقدور نباشد بنابر احتياط، بجاى‏آن دو، با آب خالص )بدون هيچگونه اضافه(، غسل داده شودواگر آب بطور كلى در دسترس نباشد، غسل به تيمم بدل مى‏شودويكبار تيمم كفايت مى‏كند و احوط سه بار است.
6 - و اگر خانواده ميت آب، جز آنچه براى يكبار غسل دادن كفايت‏مى‏كند، نداشته باشد، به همان مقدار اكتفا مى‏شود و آنان مخيرهستند بين اضافه كردن سدر يا كافور به آب و عدم آن، و تيمم‏بدل از دو غسل ديگر واجب نيست ولى احتياط اين است كه تيمم‏هم بدهند.
7 - اگر بترسند از اينكه با غسل دادن، گوشت بدن ميت متلاشى شودمانند اينكه او سوخته بوده يا در آب غرق شده باشد، پس اگربدون ماليدن دست، ريختن آب امكان داشته باشد، انجام دهندوگرنه يكبار به خاك تيمم بدهند اگر چه احتياط استحبابىِ اين‏است كه سه بار تيمم بدهند.
8 - اگر كسى در حال احرام بميرد، نبايد كافور به بدن او برسد چون‏كافور بوى خوش است و بوى خوش ديگرى هم نبايد به بدن اوزده شود.
9 - روش تيمم دادن ميت اين است كه كسى كه مباشر آن مى‏باشددست خود را يك يا دو بار به زمين بزند سپس با دست خود برمواضع تيمم از قبيل پيشانى و پشت دستان ميت مسح كند و بهتراين است كه دست خود را بار دوم به زمين بزند و بعد بر پشت‏دستان ميت مسح كند.


مورد: اول | قبلى | بعدى | آخر | فهرست عناوين | ليست كتابها