آداب انفاق در احاديث
آداب انفاق در سنت واحاديث معصومين، حكمت وآگاهىانسان را در اداره اقتصادى خانه مضاعف مىسازد، وبراى مزيداستفاده بخشى از اين آداب را يادآور مىشويم .
1 - قناعت به اندك وبسنده كردن به آن مستحب است. امامصادقعليه السلام مىفرمايد: "هر كه بامقدار اندكى از معاش از خدا خشنودگردد، خدا هم با مقدار كمى عمل از او خشنود مىگردد."(231)
2 - مستحب است زندگى انسان به قدر كفاف باشد. از پيامبرصلى الله عليه وآلهرسيده است كه فرمود: "خوشا به حال كسى كه اسلام آوردهوزندگيش به قدر كفاف است."(232)
3 - ميانه روى در مخارج ودورى از تنگ گرفتن واسراف، مستحباست. داوود رقى از امام صادقعليه السلام نقل مىكند كه فرموده است:"ميانه روى را خدا دوست دارد واسراف را خدا ناپسند مىشمارد،اگر چه هستهاى را بيرون فكنى كه به كار آيد، يا باقيمانده نوشاك خودرا بيرون بريزى."(233)
4 - در حديثى از ابو الحسنعليه السلام آمده است كه: "هر كس ميانه روىدر پيش گرفت نيازمند نشد."(234)
5 - آنچه براى بدن خوب ومفيد باشد اسراف نيست، در حديثىاز امام صادقعليه السلام آمده است: "اسراف در امورى است كه مال را بهتباهى كشد وبه جسم زيان وارد آورد."(235)
6 - مستحب است انسان حد وسط، بين اسراف و بخل، را برگزيند. در تفسير اين حد از امام جعفر صادقعليه السلام رسيده است كهحضرتعليه السلام اين آيه را تلاوت فرمود: )وَالَّذِينَ إِذَا أَنفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَلَمْيَقْتُرُوا وَكَانَ بَيْنَ ذلِكَ قَوَاماً(236)).
وآنان هستند كه هنگام انفاق اسراف نكرده، وبخل هم نورزند،بلكه )در احسان( ميانهرو ومعتدل باشند.
راوى مىگويد: حضرتعليه السلام مشتى سنگريزه برداشت ودر دستخود محكم گرفت وفرمود: "اين همان تنگ گرفتنى است كه در قرآنخداوند يادآور شده" وسپس مشتى ديگر سنگريزه در مشت گرفتولى همه آنها را از كف رهانيد وفرمود: "اين همان اسراف است".
وسپس مشتى ديگر سنگريزه در دست گرفت ومقدارىاز آن را رهاكرد ومقدارى نگهداشت وفرمود: "اينهمان قوام وميانه روى است."(237)
7 - مستحباست براى خانواده با گشاده دستى عمل شود.ابوحمزه از امام زينالعابدين روايت مىكند كه فرمود: "پسنديدهترينشما نزد خدا كسى است كه بر خانوادهاش تنگ نگيرد."(238)
امام رضاعليه السلام مىفرمايد: "مرد بايد با گشاده دستى با خانوادهاشرفتار كند، تا آرزوى مرگ او را نكنند."(239)
8 - بر انسان واجب است تا حد كفايت به خانوادهاش انفاق كندوبدين ترتيب انفاق بر صدقه مقدم است تا كفايت خانوادهاش انجامپذيرد، در حديثى از امام باقرعليه السلام آمده است كه مردى به ايشانعرض كرد: در كوهستان ملكى دارم كه سالانه سه هزار درهم از آنسود مىبرم، دو هزار از آن را نفقه خانواده مىكنم، وسالانه هزاردرهم را صدقه مىدهم، امامعليه السلام فرمود: "اگر دو هزار درهم براىآنچه در طول سال بدان نياز دارند كافى است، تو با اين كار به خويشنگريستهاى وبه خود آمدهاى ودر زمان حيات به كارى پرداختهاى كهزنده به هنگام مرگش وصيت مىكند."(240)
9 - پيامبرصلى الله عليه وآله بر كسى كه حق خانواده را ضايع مىكند نفرينفرستاده است. از پيامبرصلى الله عليه وآله نقل است كه فرمود: "ملعون استملعون، كسى كه زحمتش را بر مردم افكند، ملعون است ملعون،كسى كه حق نانخورهايش را تباه سازد."(241)
10 - پيامبرصلى الله عليه وآله دستور به سخاوت وگشاده دستى داده است. ازايشان نقلاست كه كسى نزد ايشان آمد وعرض كرد يا رسولاللَّه! ايمانكدام يكاز مردم بهتر است؟ حضرت گفت: "گشاده دستترين آنها."(242)
واز امام صادقعليه السلام روايت شده كه فرمود: "يك نوجوان گنهكارگشاده دست نزد خدا محبوبتر است از پير مرد عابد بخيل."(243)
11 - آدمى نبايد از فقر در هراس باشد، چون به بخل گرفتارمىشود از امامعليه السلام نقل شده كه فرمود: "خداوند براى بنده به قدرمخارج او، از آسمان كمك مىفرستد، وهر كه به عوض دادنخداوند يقين كند با جان ودل انفاق مىكند."(244)
12 - مستحب است آدمى هر روزه ولو به مقدار يك درهم هزينهكند، از امام رضاعليه السلام نقل است كه يكى از غلامان بر ايشان وارد شدواو فرمود: "آيا امروز چيزى هزينه كردهاى؟" اوگفت: خير،امامعليه السلام فرمود: "پس خدا از كجا به ما عوض دهد، برو هزينه كن ولوبه اندازه يك درهم."(245)
ودر حديثى از امام صادقعليه السلام نقل شده است كه فرمود: "هر كهچهار چيز را به جاى آورد چهار خانه در بهشت خواهد داشت: انفاقكند واز فقر نهراسد. با مردم با انصاف رفتار كند. در جهان سلاموصلح را گسترش دهد. لجاجت را ترك كند اگر چه حق با او باشد."(246)
13 - مستحب است شخص مسلمان با انفاق، صله رحم كند. ازامام صادق يا باقرعليه السلام نقل است كه به ميسر فرمودند: "اى ميسر!گمان مىكنم با كسانت صله رحم مىكنى" عرض كرد: فدايت گردمآرى، من در بازار، نوجوان بودم ودو درهم مزدم بود، يك درهم را بهعمهام ودرهم ديگر را به خالهام مىدادم. امامعليه السلام فرمود: "به خداسوگند دو بار اجل تو رسيده است وهر بار )به خاطر اين صله رحم(به تأخير افتاده است."(247)
|
|
