مورد: اول | قبلى | بعدى | آخر | فهرست عناوين | ليست كتابها سپاهيان عقل‏ هنگامى كه به ژرفاى احاديث نبوى و امامان‏عليهم السلام توجه مى‏كنيم بايد جواهرات‏برگزيده و دُرهاى گران قيمتى را از اعماق آن با خود بيرون آوريم كه راه زندگى رابراى ما ترسيم كنند و طريق رسيدن به سعادت را براى ما فراهم كنند و از آنچه‏موجب نگون بختى ماست دورمان دارند و سپاهيان عقل و جهل را به ما بشاناسنندو بر ويژگيهاى عاقل پرتو بيفشانند تا ما با پيروى از آن در دنيا و آخرت رستگارى‏بيابيم و ويژگيهاى جاهل را در برابر ما بنهند تا از آنها كناره گيريم و از عذاب دنياوآخرت رهايى يابيم... اين سخنانِ روشنگرى است كه آفاق را در برابر ما كشف‏مى‏كند و درها را به روى ما مى‏گشايد تا بتوانيم خير و شر را بشناسيم و آن دو را ازيكديگر جدا كنيم و به سوى انجام امور خير و فضيلت بشتابيم و از هرگونه پليدى‏روى گردانيم و در نتيجه از كسانى پيروى كنيم كه خداوند آنها را امام قرار داده؛امامانى كه بايد از ايشان پيروى كنيم و دانش خود را از ايشان فرا ستانيم، زيرا علم،حيات دلها و نور ديدگان است. شايد اين حديث شريف از امام صادق‏عليه السلام آنچه را ما در صدد آن هستيم آشكارسازد. اين حديث را سماعه از امام نقل مى‏كند و مى‏گويد: در خدمت امام‏صادق‏عليه السلام بودم و نزد ايشان گروهى از دوستان ايشان حضور داشتند و سخن ازعقل و جهل به ميان آمد. امام صادق‏عليه السلام فرمود: "عقل و سپاهيان آن، جهل و سپاهيان آن را بشناسيد تا ره يابيد." سماعه گفت: قربانت گردم ما چيزى نمى‏دانيم، مگر آن كه تو به ما بياموزى. امام صادق‏عليه السلام فرمود: همانا خداوند عزّوجلّ عقل را آفريد و آن نخستين‏آفريده‏اى است كه خداوند آن را از امور روحانى و از سمت راست عرش و از نورخود بيافريد. پس به او فرمود: روى كن و آن روى كرد و سپس فرمود: پشت كن‏وآن پشت كرد. خداوند تبارك و تعالى‏ فرمود: تو را بزرگ آفريدم و بر همه‏آفريدگانم ارجت نهادم. سپس امام صادق‏عليه السلام فرمود: خداوند سپس جهل را ازدريايى شور و تاريك آفريد و به او فرمود پشت كن و او پشت كرد، آنگاه به او فرمودروى آور و او روى نياورد. خداوند به او فرمود: آيا استكبار مى‏ورزى؟ و او را نفرين‏كرد. و آنگاه براى عقل هفتاد و پنج سپاه قرار داد و جهل چون ديد كه خداوندچگونه عقل را گرامى داشت و بدو پاداش داد دشمنى او را به دل گرفت. جهل‏گفت: بار خدايا! اين آفريده‏اى است همچون من، ولى تو او را ارج مى‏نهى‏وحمايت مى‏كنى و من ضد او هستم و قدرتى بر آن ندارم پس به من نيز سپاهى‏همچون او بده. پروردگار فرمود: آرى! ولى اگر پس از اين عصيان كنى تووسپاهيانت را از رحمتم بيرون مى‏كنم. جهل گفت مى‏پذيرم و خداوند هفتاد و پنج‏سپاهى به او داد. از آنچه خداوند از هفتاد و پنج سپاهى به عقل داد اينها هستند: خير كه وزير عقل است و ضد آن را شر قرار داد كه وزير جهل است، ايمان كه ضد آن كفر است‏ تصديق كه ضد آن انكار است‏ اميد كه ضد آن نوميدى است‏ داد كه ضد آن بيداد است‏ رضايت كه ضد آن خشم است‏ شكر كه ضد آن ناسپاسى است‏ طمع )به رحمت خداوند( كه ضد آن يأس است‏ توكل كه ضد آن حرص است‏ مهرورزى كه ضد آن غرور است‏ رحمت كه ضد آن غضب است‏ علم كه ضد آن جهل است‏ فهم كه ضد آن نادانى است‏ پاكدامنى كه ضد آن پرده‏درى است‏ زهد كه ضد آن تمايل )به دنيا( است‏ رفق كه ضد آن حماقت است‏ ترس )از خداوند( كه ضد آن جسارت است‏ تواضع كه ضد آن تكبّر است‏ آرامش كه ضد آن شتاب است‏ حلم كه ضد آن سفاهت است‏ خاموشى كه ضد آن پرحرفى است‏ تسليم )در برابر خداوند( كه ضد آن استكبار است‏ تسليم )در برابر حق( كه ضد آن زورگويى است‏ گذشت كه ضد آن كينه توزى است‏ دلسوزى كه ضد آن سنگدلى است‏ يقين كه ضد آن ترديد است‏ شكيبايى كه ضد آن بى‏تابى است‏ روبرگرداندن كه ضد آن انتقام است‏ )از گناه ديگران( توانگرى كه ضد آن تهيدستى است‏ تفكر كه ضد آن سهو است‏ حفظ كه ضد آن فراموشى است‏ عاطفه كه ضد آن قطع پيوند است‏ قناعت كه ضد آن حرص است‏ يارى دادن كه ضد آن خوددارى است‏ )خصوصاً در امور مالى( دوستى كه ضد آن دشمنى است‏ وفادارى كه ضد آن نيرنگ است‏ اطاعت خدا كه ضد آن معصيت است‏ خضوع كه ضد آن تجاوز است‏ سلامت كه ضد آن هلاكت‏ محبت كه ضد آن بغض است‏ راستى كه ضد آن دروغ است‏ حق كه ضد آن باطل است‏ امانتدارى كه ضد آن خيانت ورزى است‏ اخلاص كه ضد آن ناخالصى است‏ شهامت كه ضد آن كودنى است‏ درك كه ضد آن كُند فهمى است‏ شناخت كه ضد آن نپذيرفتن است‏ مدارا كه ضد آن بى پروايى است‏ سلامت‏نيّت‏در غيب‏ديگران كه ضد آن مكرآلودى است‏ پوشاندن كه ضد آن آشكار كردن است‏ نماز كه ضد آن بى‏نمازى است‏ روزه كه ضد آن افطار است‏ جهاد كه ضد آن سرباززدن است‏ حج كه ضد آن كنار نهادن پيمان است‏ نگهداشتن سخن كه ضد آن سخن چينى است‏ نيكى به پدر و مادر كه ضد آن عقوق است‏ حقيقت كه ضد آن رياءست‏ كار نيك كه ضد آن كار زشت است‏ حجاب كه ضد آن زينت نمايى )در برابر نامحرمان( است‏ تقيه كه ضد آن نشر اسرار است‏ انصاف كه ضد آن تعصّب است‏ خدمت كه ضد آن تجاوز است‏ پاكيزگى كه ضد آن پليدى است‏ شرم كه ضد آن بى حيايى است‏ ميانه روى كه ضد آن پا فراتر نهادن است‏ آسايش كه ضد آن خستگى است‏ آسانى كه ضد آن دشوارى است‏ بركت كه ضد آن كاهش است‏ عافيت كه ضد آن دردمندى است‏ اعتدال كه ضد آن زياده‏طلبى است‏ حكمت كه ضد آن هوس است‏ وقار كه ضد آن سبكى است‏ نيك بختى كه ضد آن نگون بختى است‏ توبه كه ضد آن اصرار )برگناه( است‏ آمرزش خواهى كه ضد آن خود فريفتگى است‏ خويشتن دارى كه ضد آن سستى است‏ دعا كه ضد آن بى‏اعتنايى است‏ پويايى كه ضد آن تنبلى است‏ شادى كه ضد آن غم است‏ اُلفت كه ضد آن جدايى است و بخشش كه ضد آن بُخل است. همه اين ويژگيها از سپاهيان عقل گرد نمى‏آيد مگر در پيامبر، يا جانشين پيامبرويا مؤمنى كه خداوند قلبش را براى ايمان آزموده است..."(81) تا پايان حديث‏شريف كه از خلال نكات روشنگرانه آن راه حل بسيارى از مشكلات فلسفى بيرون‏آورده شده است و ما را به ضرورت آگاهى به بينشهاى اسلامى رهنمود مى‏نمايد تاآدمى در انتخاب راه خود تدبّر كند، پس اگر خير باشد سود برده است، در نتيجه دربينشهاى قرآنى، احاديث پيامبر و امامان‏عليهم السلام براى انسان هدايتى در رسيدن به‏حقيقت، نهفته است. مورد: اول | قبلى | بعدى | آخر | فهرست عناوين | ليست كتابها