قرآن كريم و حروف هفتگانه
در حديث شريف آمده است كه:
"قرآن بر هفت حرف نازل شده است: امر، نهى، ترغيب،ترهيب، جدل، قصص و امثال.(18)"
در حديث ديگرى آمده است كه:
"خداوند تبارك و تعالى قرآن را بر هفت گونه نازل كرده است كههر يك از آنها كافى و وافى است كه عبارتنداز: امر، نهى، ترغيب،ترهيب، جدل، امثال و قصص.(19)"
احاديث وجود دارد كه معتقد است قرآن بر هفت حرف نازل شدهاست و گروهى از مسلمانان براى اين سخن تفاسير بعيدى قائلشدهاند و براى مثال برخى گفتهاند: خداوند هفت كتاب را هفت باروحى كرده است كه همه آنها قرآن مىباشند. ولى جنبه تربيتى قرآن كهسياق ظاهر اين كتاب آسمانى آن را هدف خود مىداند نيازمند به اينهفت حرف است، زيرا بخشى از آن "امر" به "خير" است و بخشى"نهى" از "شر" و دو بخش "ترغيب" كسى است كه به خير عملمىكند و بدان وعده بهشت و رستگارى داده مىشود و ترساندنكسى كه مرتكب شر مىشود و وعده آتش و بدبختى به او دادهمىشود، تمامى اين امور نيروى اجرايى هستند كه از خود آيه ناشىمىشود. در اينجا "جدل" باقى مىماند كه براى كتابى كه "رنگعقيدتى" دارد ضرورى به نظر مىرسد، زيرا شبهاتى وجود دارد كهدر دل ساده لوحان جاى گرفته كه بايد قبل از تزكيه. نفس به تصفيه آنپرداخت و راه آن هم "جدل" و گفتگوى هدفدار است.
قرآن ويژگى مهمى دارد كه همه ابعاد آن را تحتالشعاع قرارمىدهد، اين ويژگى همان پويايى است كه از فكر، واقعيتى مىسازدكه در برابر ديدگان مردم حركت مىيابد، اين ويژگى با يكى از اين دوامر تحقّق مىيابد: يا با داستانهاى تاريخى كه حقيقت خارجى دارندو يا با امثالى كه حقيقت خارجى ندارند.
اين تقسيم بندى در قرآن كريم فرصت درك كتاب خدا را به مامىدهد، زيرا همين تقسيم نصّ -هر نصّى كه باشد- در كشف زواياىپنهان آن قدرت بسيارى در اختيار فرد مىگذارد.
|
|
